نکروز آواسکولار (مرگ استخوانی بر اثر کاهش خونرسانی)
نکروز آواسکولار یا مرگ استخوانی ناشی از کاهش خونرسانی، یکی از اختلالات اسکلتی عضلانی است که در آن خونرسانی به بخشی از استخوان متوقف شده یا کاهش مییابد و این امر منجر به مرگ سلولهای استخوانی میشود. این بیماری در صورت عدم درمان میتواند به فروپاشی استخوان و مفصل منجر شود.
علل ایجاد نکروز آواسکولار
از جمله علل اصلی این بیماری میتوان به آسیبهای فیزیکی مانند شکستگی یا دررفتگی مفصل، مصرف طولانیمدت کورتیکواستروئیدها، مصرف زیاد الکل، بیماریهای خونی مانند کمخونی داسیشکل و نیز شرایطی نظیر لوپوس اشاره کرد. گاهی نیز علت دقیق بیماری ناشناخته باقی میماند.
نکروز آواسکولار اغلب در مراحل اولیه بدون علامت است. با پیشرفت بیماری، درد در مفصل درگیر (معمولاً لگن، زانو یا شانه) شروع میشود. درد ممکن است ابتدا فقط هنگام فعالیت احساس شود ولی بهتدریج در حالت استراحت نیز باقی بماند. محدودیت حرکتی نیز از علائم رایج است.
تشخیص نکروز آواسکولار با استفاده از روشهایی مانند رادیوگرافی ساده، MRI و CT اسکن انجام میگیرد. حساسترین روش برای تشخیص مراحل اولیه بیماریMRI است و میتواند تغییرات استخوانی را قبل از مشاهده در تصاویر رادیولوژیکی نشان دهد.
در مراحل ابتدایی بیماری، درمانهای غیرجراحی مانند محدود کردن وزنگذاری روی مفصل درگیر، مصرف داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی، استفاده از وسایل کمکی مانند عصا یا واکر و انجام فیزیوتراپی میتوانند مؤثر باشند.
در برخی بیماران، داروهایی که جریان خون استخوان را افزایش میدهند یا روند تحلیل استخوان را کند میکنند، تجویز میشود. از جمله این داروها میتوان به بیسفسفوناتها و داروهای ضد انعقاد اشاره کرد.
در موارد پیشرفتهتر، درمانهای جراحی مانند برداشت بخش آسیبدیده استخوان، پیوند استخوان یا تعویض کامل مفصل (آرتروپلاستی) ممکن است ضروری باشد. انتخاب روش جراحی بستگی به شدت آسیب، محل درگیری و وضعیت عمومی بیمار دارد.
پرهیز از مصرف بیرویه الکل و داروهای کورتونی، کنترل بیماریهای زمینهای، انجام فعالیتهای بدنی مناسب و مراجعه بهموقع به پزشک در صورت بروز درد غیرعادی در مفاصل از اقدامات پیشگیرانه مؤثر بهشمار میروند.
در صورت عدم درمان بهموقع، بیماری میتواند باعث فروپاشی استخوان و تخریب کامل مفصل شود که در این صورت بیمار به دردهای شدید، ناتوانی حرکتی و نیاز به جراحیهای گسترده مبتلا خواهد شد.
نکروز آواسکولار یک بیماری جدی ولی قابل مدیریت است. تشخیص زودهنگام، درمان بهموقع و رعایت اصول پیشگیرانه میتوانند از پیشرفت بیماری و نیاز به جراحیهای تهاجمی جلوگیری کنند. افزایش آگاهی عمومی نسبت به این بیماری میتواند نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی بیماران داشته باشد.