سندرم دست بیگانه و دست بی قرار با وجود نزدیکی اسمی، دو بیماری کاملا متفاوت بوده که متاسفانه در برخی از منابع یکسان معرفی شده و اشتباه گرفته میشوند. البته هر دو این بیماریها بسیار نادر بوده و موارد بسیار کمی از ابتلا به آنها گزارش شده است. بد نیست که جهت افزایش اطلاعات خود در مورد این دو بیماری و تفاوت آنها در ادامه مطلب همراه ما باشید.
سندرم دست بیگانه چیست؟
سندرم دست بیگانه یکی از بیماریهای بسیار کمیاب در سطح جهانی بوده که میتواند در دستها سبب بروز رفتار غیر عادی و غیر قابل کنترل شود. متاسفانه با وجود پیشرفتهای پزشکی صورت گرفته در قرن اخیر، هنوز هیچ درمانی برای این بیماری وجود ندارد.
سندرم دست بیگانه به عنوان یک نوع اختلال عصبی نادر شناخته میشود که بیمار تقریبا هیچ کنترلی بر روی دست خود نداشته و دست به صورت ناخودآگاه حرکات مخرب انجام میدهد. در واقع تمامی این دستورات از مغز صادر میشود، اما به دلیل اینکه این فرمانها از لوب پیشانی که مرکز آگاهی فرد است عبور نمیکند، بیمار هیچگونه آگاهی نسبت به آن ندارد.
سندرم دست بیگانه میتواند به دلایل مختلف ماند تومور مغزی، ضربه به سر، تخریب سیستم عصبی و آنوریسم مغزی بهوجود بیاید. متاسفانه به دلیل کم بودن موارد مشاهده شده از این بیماری، ممکن است پزشک در هنگام تشخیص دچار اشتباه شده و بیمار را دچار مشکلات روانی تشخیص دهد.
ویژگیهای سندرم دست بیگانه
- معمولا در دست غیر غالب رخ میدهد.
- فعالیتهای این دست حالت مخرب داشته و سعی میکند تا کاری دقیقا برعکس دست عادی انجام دهد. مثلا دکمههای بسته شده را بدون اراده شخص باز کند.
- در برخی از موارد مشاهده شده که این دست اقدام به آسیب رساندن صاحبش میکند.
- بیماران دارای تومور مغزی و مشکل خود ایمنی بیشتر در معرض این بیماری قرار دارند.
نمونه ابتلا به سندرم دست بیگانه
خانمی 77ساله دو روز بعد از جراحی ستون فقراتش، متوجه شد که دست چپش به صورت ناخودآگاه حرکت و موهایش را نوازش کرده است. او از این موضوع بسیار وحشت زده بود و تلاشش برای متوقف کردن دست چپ به وسیله دست راست کاملا بیفایده ماند. این وضعیت تقریبا برای مدت 30دقیقه ادامه داشت. بیمار پس از عادی شدن حرکات، تا مدتی از بیحسی دست چپ خود گلایه میکرد. اسکنهای انجام شده از مغز او به صورت واضح انفارکتوس لوب آهیانهای مغز را نشان میداد؛ اما این مشکل هیچ دلیل محکمی برای بهوجود آمدن این حرکات دست بیگانه او نبود. تمامی علائم ناشی از این بیماری پس از 6ساعت کاملا از بین رفته و بیمار دیگر هیچگاه به این سندرم مبتلا نشد!
درمانهای موجود برای سندرم دست بیگانه
هنوز هیچ درمان دارویی برای این سندرم وجود ندارد. اما ترکیبی از روشهای زیر میتواند در کنترل حرکات موثر باشد.
- نگهداشتن یک جسم با استفاده از دست بیگانه
- قفل کردن دست میان دو پا
- افزایش تمرکز بر روی دست بیگانه
- در صورت بروز این سندرم به دلیل رشد تومور، در برخی از موارد علائم با درمان بیماری بهبود پیدا میکنند.
سندرم دست بیقرار
سندرم دست بیقرار در واقع ممکن است به موازات و یا به دلیل وجود سندرم پای بیقرار بهوجود بیاید. در واقع این سندرم مربوط به اعضای بیقرار بوده که بیشتر در پاها مشاهده شده، اما در موارد بسیار محدودی در دستها نیز اتفاق میافتد.
سندرم دست بیقرار در واقع به اختلالاتی گفته میشود که برای عضلات دست در هنگام استراحت به وجود میآید. در واقع دست فرد مبتلا باید به صورت مداوم درگیر حرکت بوده تا دچار علائم آن نشود. از علائم آن نیز میتوان به احساس خارش، سوزن سوزن شدن و سوزش اشاره کرد. از آن جایی که این علائم غالبا در زمان استراحت فرد اتفاق میافتد، میتواند به راحتی آرامش و خواب فرد را تحت تاثیر قرار دهد. این علائم تنها با حرکت دادن دست آرامتر میشوند.
علل به وجود آمدن سندرم دست بیقرار
علت به وجود آمدن سندرم دست و پای بیقرار تقریبا ناشناخته مانده است. اما عوامل زیر میتوانند در افزایش احتمال ابتلا به آنها نقش داشته باشند:
- عوامل ژنتیکی
- سن (این احتلال عموما در افراد مسن اتفاق میافتد)
- پایین بودن سطح آهن خون
- ابتلا به بیماریهای مرتبط با سیستم عصبی
- دیابت
- التهاب مفاصل یا آرتروز
- مصرف بیش از اندازه قهوه و مواد کافئین دار
نمونه ابتلا به سندرم دست بی قرار
مردی 78ساله با سابقه بیمار عروقی و کمخونی که مدتها بود احساس گرفتگی و سوزن سوزن شدن را در دست خود داشت، پس از گذشت یک سال از این علائم و با تشدید آنها متوجه شد که با حرکت دادن دستهای خود میتواند علائم را تا حدودی بهبود ببخشد. این علائم بیشتر در زمان استراحت گریبانگیر او شده و وی را مرتبا از خواب بیدار میکرد. پس از مراجعه به پزشک و انجام آزمایشات، تمامی نتایج آزمایشگاهی نرمال و تنها نوار عصب و عضله در زمان بروز علائم، یک ارتعاش بسیار کوچکی را در عضله نشان میداد. درمانهای مرتبط و موثر با سندرم پای بیقرار برای او انجام شد که تا حدودی نیز به تسکین علائم آن کمک کرد.
درمانهای موجود برای سندرم دست بی قرار
- درمان بیماریهای پیش زمینهای این سندرم مانند کمبود آهن و نوروپاتی محیطی
- استفاده از داروهای پرامیپکسول، کابرگولین و گاباپنتین و بنزودیازپینها با دستور پزشک
- تغییر سبک زندگی و کنترل روانی