استفاده از نور در علم پزشکی از قدیم مورد توجه پزشکان و دانشمندان بوده است. در سالهای اخیر لیزر که نوعی تابش اشعه نوری محسوب میشود جای خود را در میان شاخههای مختلف پزشکی پیدا کرده است که با توجه به کاربردهای مختلفی که دارد به آن توجه ویژهای میشود. لیزر تراپی در طب فیزیکی نیز از اهمیت خاصی برخوردار است؛ زیرا امروزه بدون وجود دستگاههای لیزر، درمان طب فیزیکی دچار خلا بزرگی خواهد شد.
لیزرتراپی چیست؟
چندین سال پیش دانشمندان متوجهاین موضوع شدند که تابش اشعه به تسکین قسمتی از بدن که دچار درد و گرفتگی است کمک میکند. لیزر اشعهای از جنس نور است که در علم پزشکی اشعههای آن را به صورت کنترل شده به محل آسیب و درد میرسانند. طول موج لیزر در اثرگذاری و عمق نفوذ آن تاثیر بسیاری دارد. معمولا لیزرهایی که برای لیزر تراپی در طب فیزیکی استفاده میشوند، بدون آسیب رساندن به بدن به زیر پوست و بافتهای عمقی نفوذ میکنند.
انواع لیزر در طب فیزیکی
در طب فیزیکی به طور معمول با دو نوع لیزر مواجه هستیم که طول موجها و عمق نفوذ متفاوت آنها باعث شده است که کاربردهای متفاوتی داشته باشند. این لیزرها عبارتند از: لیزر پر توان و لیزر کم توان.
لیزر کم توان
در این لیزر که اصطلاحا به آن لیزر سرد نیز گفته میشود، معمولا از فوتونهای نوری که غیرگرمایی هستند برای درمان و تسکین درد استفاده میشود. به این صورت که نور در طیف مرئی بهاین بافتها نفوذ کرده و باعث تسکین میشود. این نوع درمان برای مشکلاتی که در بافتهای زیر پوستی و سطحی بدن وجود دارند توصیه میشود؛ زیرا توانایی نفوذ به عمق مفاصل و ماهیچهها را ندارند. همین موضوع باعث شده است که کاربرد لیزرهای کم توان محدود باشد.
لیزر پرتوان
لیزرهای پر توان میتوانند تا عمق بافتهای بدن نفوذ کنند و اجزای داخلیتر بدن را تحت درمان قرار دهند. این نوع لیزرتراپی در طب فیزیکی پرکاربردترین نوع به شمار میرود و برای درمان بافتهای نرم و ماهیچهای، بافتهای عصبی، تاندونها، رباط و… استفاده میشود.
کاربردهای لیزر در طب فیزیکی
طب فیزیکی نوعی توانبخشی محسوب میشود. در طب فیزیکی، پزشک متخصص با استفاده از ابزار و طرح برنامه درمانی به بهبود کیفیت زندگی افراد به وسیله بهبود آسیب دیدگیهای آنها کمک میکند. لیزر تراپی در طب فیزیکی به گونهای است که وقتی نور با سلولهای بافتی که درد و گرفتگی دارد برخورد میکند سلولهای هدف نور را به خود جذب میکنند. این اتفاق باعث افزایش متابولیسم درون سلولی و در نتیجه تحریک بازسازی شده و احساس درد و التهاب را در آن نقطه کاهش میدهد. کاربرد لیزرتراپی دراین شاخه درمانی تاکنون با نتایج مثبت و بسیار خوبیهمراه بوده است.
تعدادی از مشکلاتی که با لیزرتراپی در طب فیزیکی قابل درمان هستند عبارتند از:
- بیماریهای مفصلی: مثل انواع آرتروز، درد در سر، گردن، زانو و…، التهاب مفصل شانه و تونل کارپال و …
- دردهای عصبی: مثل هرگونه درد سیاتیکی، فشردگی اعصاب، فیبرومیالژیا، نورالژی عصب سه قلو و …
- آسیب در بافتهای بدن: مثل فتق و آسیب بین مهرهها،ترمیم انواع زخمها مثل زخمهای دیابتی یا سیاهرگی، التهاب پاشنه، کشیدگی و پارگی عضلات، تاندون و رباطها و …
مزایای لیزر تراپی در طب فیزیکی
لیزر درمانی اخیرا از اصلیترین درمانهای طب فیزیکی شناخته شده است و مزایای بیشماری به همراه دارد که از میان آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
تسکین سریع
حدود 60 درصد از افرادی که تحت لیزر درمانی در طب فیزیکی قرار میگیرند احساس بهبود و تسکین سریع درد را بعد از اولین جلسه لیزر تجربه خواهند کرد.
غیر تهاجمی بودن
به دلیل اینکه درمان با لیزر به طور معمول هیچ گونه درد یا خونریزی را به همراه ندارد، بیشتر از روشهای دیگر مورد توجه قرار میگیرد.
بهبود سریعتر زخم
فوتونهای نوری با تاثیری که روی سلولهای بافت مفاصل و ماهیچهها میگذارند، در بهبود سریع زخم و رشد وترمیم بافتها کمک میکنند.
کاهش درد و رنج
لیزر با اثر روی ماده شیمیاییای که در بدن احساس درد را منتقل میکند باعث کاه احساس درد میشود. همچنین با آزاد کردن اندورفین و انکفالین که مسکنهای طبیعی بدن به شمار میروند در کاهش احساس درد نقش بسزایی دارد.
بهبود فعالیت عروقی
لیزرتراپی در طب فیزیکی با افزایش مویرگها در ناحیه آسیب دیده به باز شدن عروق کمک کرده و بهبود خون رسانی را انجام میدهد.
کمک به از بین رفتن بقایای سلولهای آسیب دیده، افزایش گلبولهای سفید خون، افزایش اکسیژن رسانی به سلولها و…. از دیگر مواردی هستند که لیزرتراپی باعث آنها میشود.
معایب لیزر تراپی
اکثر روشهای درمانی به خصوص روشهای تهاجمی مثل جراحی مضرات و عوارضی را به همراه دارند. خوشبختانه مزایای این روش نسبت به معایب آن بسیار بیشتر است. در صورتی که این درمان تحت نظر پزشک متبحر و متخصص انجام گیرد هیچ گونه عارضهای را برای بیمار به همراه نخواهد داشت.