نیمهدررفتگی لگن هنگامی اتفاق میافتد که فقط قسمتی از سر کروی استخوان ران در جایگاه کاسهای شکل خود در مفصل لگن قرار داشته باشد، و یا به عبارت دیگر دچار یک دررفتگی به صورت جزئی شده باشد. علائم نیمهدررفتگی شامل درد در هنگام راه رفتن، لنگیدن و درد عمومی در ناحیه لگن است. در بعضی موارد ممکن است به خاطر دررفتگی لگن، طول پاها دچار ناهمخوانی شود و یکی کوتاهتر از دیگری باشد. اگرچه احتمال وقوع نیمهدررفتگی لگن در جریان فعالیتهای ورزشی هم وجود دارد، اما این عارضه بیشتر در زمان مصدومیتها و سوانحی از قبیل تصادفات رانندگی اتفاق میافتد.
مفصل لگن (ران) چیست؟
مفصل لگن، مفصلی است که از به هم پیوستن استخوان بزرگ ران پا و استخوان لگن خاصره تشکیل می شود. این مفصل دارای عملکردهای متعددی در بدن انسان است و یکی از قویترین و بادوامترین مفاصل بدن است. این مفصل به گونهای ساخته شده است که بتواند تنش و فشار قابل ملاحظهای را تحمل نماید. همچنین مفصل لگن یکی از قسمتهای بدن انسان است که خاصیت دودیسی (دوشکلی) جنسیتی نشان میدهد، یعنی شکل مفص لگن در مردان و زنان اندکی متفاوت است. این تفاوت شکل لگن در مردان و زنان به خاطر آن است که زن بتواند فرایند بارداری و زایمان را انجام دهد.
علل نیمهدررفتگی لگن
به طور کلی، نیمهدررفتگی لگن در اثر وارد آمدن یک نیروی سنگین بر مفصل لگن اتفاق میافتد. این عارضه ممکن است در زمان سوانح و تصادفات و یا هنگام انجام مسابقات ورزشی پُربرخورد مانند راگبی به وجود آید. تشخیص سریع و درمان صحیح دررفتگی و نیمهدررفتگی لگن، ضرورت بسیار زیادی دارد، زیرا اگر این عارضه به موقع درمان نشود، میتواند درآینده مشکلات جدی بیشتری برای فرد به وجود آورد. البته دررفتگی لگن، درد شدیدی به دنبال دارد و اغلب لازم است که فوراً درمان شود.
علائم نیمهدررفتگی لگن
کوتاهی پای آسیبدیده: هنگام معاینه به نظر میرسد که پای آسیبدیده کوتاهتر از پای سالم باشد.
وضعیت ران پا در شرایط دررفتگی و نیمهدررفتگی لگن: ران پا کوتاه میشود و در حالت عادی در وضعیت دورتر از بدن یا نزدیکتر به بدن قرار میگیرد و یا به طرف داخل یا خارج میچرخد.
آسیب دیدن عصب حسی: دررفتگی و نیمهدررفتگی مفصل لگن قدامی در 20% از کل موارد این عارضه، دیده میشود. دررفتگی لگن قدامی میتواند باعث آسیبدیدگی عصب فمورال (رانی) و در نتیجه، بیحسی و سوزن سوزن شدن ران و مفصل زانو شود.
آسیب دیدن عصب حرکتی: آسیبدیدگی عصب فمورال باعث فلج شدن ماهیچهها میشود. در واقع، به دنبال آسیبدیدگی عصب فمورال، همه ماهیچههایی که یک عصب حرکتی از اعصاب فمورال به آنها میرسد، فلج خواهند شد.
تشخیص
تشخیص دررفتگی و نیمهدررفتگی لگن، معمولاً با استفاد از عکسبرداری اشعه ایکس یا سی تی اسکن انجام میشود. تشخیص دقیق این عارضه و تمایز آن از سایر مشکلات احتمالی ناحیه لگن، بدون استفاده از روشهای عکسبرداری و اسکن، کار بسیار سختی است. زیرا درد لگن ممکن است در اثر مشکلات و عوارض متعدد دیگری هم به وجود بیاید.
درمان
نحوه درمان نیمهدررفتگی لگن، به شدت این عارضه و نوع دررفتگی بستگی دارد. مهمترین اقدام در زمینه درمان دررفتگی لگن آن است که مفصل ران به جای اصلی خود بازگردانده شود و سپس درمانهای حفاظتی آغاز شود. این درمانها شامل استراحت دادن مفصل لگن و گذاشتن یخ روی آن به منظور کاهش التهاب میباشد. معمولاً از داروهای ضدالتهاب هم برای درمان این عارضه استفاده میشود. فشار وارد کردن روی مفصل آسیبدیده و یا انجام فعالیتهایی مانند بلند کردن اجسام سنگین قبل از آنکه مفصل به طور کامل بهبود پیدا کند، میتواند باعث تشدید آسیبدیدگی آن شود.
کایروپرکتیک
برخی از موارد نیمهدررفتگی لگن را میتوان با استفاده از تکنیک کایروپرکتیک اصلاح کرد. در روش کایروپرکتیک با استفاده از حرکاتی که با نیروی ملایم و در خلاف جهت مقاومت مفصل بر آن وارد میشود، مفصل ران به وضعیت طبیعی خود بازگردانده میشود. این حرکات هنگامی مؤثر است که عدم تعادل بین عضلات، باعث خارج شدن سر استخوان ران از جای خود و حرکت آن به طرف جلو یا بیرون شده باشد. برای انجام این روش درمانی، بیمار به پشت میخوابد و پای آسیبدیده را از زانو و لگن خم میکند و زانو را اندکی به سمت داخل (بدن) کج میکند. سپس در حالی که پای آسیبدیده را گرفته و نگاه داشتهاند، متخصص کایروپرکتیک پا را به نحوی حرکت میدهد که سر استخوان ران به سمت بالا و خارج بیاید. سپس در حالی که بیمار در برابر این حرکت مقاومت میکند، مفصل ران را به آرامی کشیده و آن را در محل خود جا میاندازد.
درمان فیزیکی
بعضی از انواع نیمهدررفتگی لگن به خوبی نسبت به روش درمانی که شامل استراحت دادن، گذاشتن یخ و مصرف داروهای ضد التهاب است، پاسخ میدهند. این روش بعد از جا انداختن لگن از طریق یک روش محافظتی استفاه میشود. برای بهبودی کامل مفصل، باید مدت زمان نسبتاً طولانی در حدود چهار تا شش ماه، به آن فرصت بدهید و در این مدت همیشه دستورالعمل درمان خود را با دقت دنبال کنید. وقتی که درد و التهاب مفصل تا حد زیادی برطرف شد، باید یک برنامه تمرینی شامل حرکات ملایمی که به بازیابی دامنه حرکت مفصل کمک میکند، اجرا شود و همزمان با آن، تمرینهای کشش عضلات ران پا و تقویت عضلات ضعیف شده هم انجام میشود تا به بهبودی سریعتر مفصل آسیبدیده لگن و حفظ پایداری آن در درازمدت، کمک کند. شرکت کردن زودهنگام در ورزشهای سنگین مانند وزنهبرداری، قبل از آنکه مفصل لگن فرصت کافی برای بهبودی کامل داشته باشد، میتواند خطر آسیبدیدگی بیشتر و بروز عوارض شدیدتر برای لگن را افزایش دهد.